Nawigacja

Boruja Kościelna

.

Paweł Anders o Borui Kościelnej pisze: „Duża wieś, położona 5 km na południe od Nowego Tomyśla, przy szosie do Wolsztyna, która krzyżuje się tu z drogami lokalnymi.
Wieś Boruja, znana od XV w., położona jest po zachodniej stronie Jeziora Kuźnickiego. W XVIII w. w odległości kilku km na wschód od niej powstało wiele nowych gospodarstw, składających się na dwie osady o rozproszonym układzie przestrzennym: Borujskie Stare Olędry (założone zapewne w 1705 r.) i Borujskie Nowe Olędry. W pierwszej z tych osad utworzono w 1776 r. Gminę ewangelicką i wybudowano kościół, co stało się ważnym elementem dla rozwoju – na mapie z połowy XIX w. obok dwóch wymienionych wsi jest jeszcze trzecia: Kirchplatz (Plac Kościelny). Miał tu, więc miejsce proces podobny do obserwowanego przy powstaniu Nowego Tomyśla – wokół kościoła wytworzyło się centrum handlowo – usługowe dla okolicznych gospodarstw, jednak ta lokacja była mniej udana z uwagi na gorsze położenie topograficzne i istnienie bardziej ruchliwego ośrodka w sąsiedztwie. Boruja Stara występuje jeszcze na mapach z okresu międzywojennego, ale obecnie całkowicie stopiła się z Borują Kościelną.

 

 

Centrum wsi ma wyjątkową wśród osad olęderskich zwartą zabudowę, zgrupowaną wśród prostokątnego placu kościelnego i przecinającej go głównej ulicy. Stojący po środku wsi kościół św. Wojciecha powstał w 1781 r. jako świątynia ewangelicka. Wierzę dobudowano do niego w 1900 r. Po II wojnie światowej stał się kościołem katolickim, a w 1948 r. utworzono tu parafię. W latach 1955 – 57 zmieniono ściany kościoła i wewnętrzne słupy podtrzymujące strop z drewnianych na murowane. Późnobarokowy ołtarz główny przeniesiono z kościoła w Bojanowie, z okresu budowy Kościoła pochodzą organy. Na pl. Kościelnym rosną okazałe drzewa: lipa o obwodzie 470cm i dąb 330cm, a także trzy lipy o obwodzie 310cm. W sąsiedztwie znajduje się Wiejski Dom Kultury, otwarty w 1976 r.

 


We wsi zachowały się liczne stare domy, w tym wiele drewnianych i szachulcowych. Najładniejszy z nich z XVIII wieku, gruntownie restaurowany w 1875 r. zachował się przy ulicy Powstańców Wlkp. Przy cmentarzy stoi wybudowana w latach 1996-97 nowa kostnica o ciekawej architekturze. Jeszcze dalej na północ stoi wiatrak koźlak z 1755 r., odremontowany w latach osiemdziesiątych. Ma on gontowy dach dwuspadowy z naczółkiem oraz resztki śmigieł.

 

 

Tartak włączono jako oddział drzewny do zakładu wyposażenia samochodów „Polmo” (obecnie jest nieczynny). Budynek produkcyjny w jego obrębie pochodzi z około 1920 roku.
W zachodniej części wsi wznosi się Szkoła Podstawowa zbudowana w latach 1968 – 70 i od 1982 r. nosząca imię Marii Konopnickiej. Od roku 1999 działa tu również Gimnazjum, które do 22 marca 2002 roku gościnnie mieściło się w szkole podstawowej. Dnia 25 marca 2002 roku Gimnazjum rozpoczęło pracę w nowopowstałym budynku.
W odległości 2 km na południowy – wschód, przy szosie do Rakoniewic, położona jest wieś Nowa Boruja. I Tu zachowały się stare zabudowania wiejskie, w tym wiele drewnianych. Przy szosie niedaleko mostku przez Dojcę, roście sześć pomników przyrody: dęby szypułowe, lipa szerokolistna, grab i jawor.”
Źródło: Paweł Anders, "Nowy Tomyśl", Wydawnictwo WBP, Poznań 1998

Kontakt

  • Gimnazjum im. Powstańców Wielkopolskich w Borui Kościelnej
    ul. Szkolna 14, Boruja Kościelna,
    64-300 Nowy Tomyśl
  • 614415212

Galeria zdjęć